عزت نفس

عزت نفس

عزت نفس عبارت است از احساس ارزشمند بودن؛ اين حس از مجموعه افكار، احساسات، عواطف و تجربيات ما در طول زندگي ناشي مي شود. مي انديشيم كه فردي با هوش يا كودن هستيم؛ احساس مي كنيم كه شخصي منفور يا دوست داشتني هستيم؛ مورد قبول و اطمينان هستيم يا خير؟

عزت نفس

تعریف عزت نفس  : عزت نفس عبارت است از احساس ارزشمند بودن؛ اين حس از مجموعه افكار، احساسات، عواطف و تجربيات ما در طول زندگي ناشي مي شود. مي انديشيم كه فردي با هوش يا كودن هستيم؛ احساس مي كنيم كه شخصي منفور يا دوست داشتني هستيم؛ مورد قبول و اطمينان هستيم يا خير؟ خود را دوست داريم يا نداريم؟ همانطور كه ملاحظه مي كنيد، مولفه هاي عزت نفس، گسترده و پيچيده است. مجموعه اين برداشت ها و ارزيابي ها و تجاربي كه از خويش داريم باعث مي شود كه نسبت به خود احساس خوشايند ارزشمند بودن، يا بر عكس احساس ناخوشايند بي كفايتي داشته باشيم، لازم به ذكر است كه اعتماد به نفس برآيند عزت نفس بشمار مي آيد. يعني از عزت نفس ناشي مي شود.
همه افراد ، صرف نظر از سن، جنسيت، زمينه فرهنگي و جهت و نوع كاري كه در زندگي دارند ، نيازمند عزت نفس هستند. عزت نفس پايدار رابطه تنگاتنگ با خودباوري واقعي دارد. خودباوري واقعي يعني : خود را آن گونه كه هستيم باور كنيم. عزت نفس از متغيرهايي است كه بر همه سطوح زندگي اثر مي گذارد. بررسي هاي گوناگون حاكي از آن است كه چنانچه نياز به عزت نفس ارضاء نشود ، نيازهايي نظير آفريدن ، پيشرفت ، و يا درك و شناسايي استعدادهاي بالقوه محدود مي ماند. به خاطر بياوريد هنگامي كه كاري را به بهترين نحو به پايان رسانده ايد چه احساس خوشي به شما دست داده است. افرادي كه احساس خوبي نسبت به خود دارند ، معمولاً احساس خوبي نيز نسبت به زندگي خواهند داشت . آنها مي توانند با اطمينان به خود و اطرافيان ، با مشكلات و مسئوليت هاي زندگي مواجه شوند و از عهده آنها برآيند. البته تعاريف متعددي از جانب محققين در مورد عزت نفس صورت گرفته است كه جهت روشن شدن مفهوم آن بهتر است كه به برخي از آن ها اشاره نماييم :
«كوپر اسميت» عزت نفس را يك قضاوت شخصي در مورد ارزش و مقبوليت خود مي داند كه در نگرش او ظاهر مي شود .
-مستقل عمل مي‌كنند؛ در مورد مسائلي چون استفاده از وقت، پول، حرفه، لباس و مانند اين ها ، خود دست به تصميم گيري نهايي و انتخاب مي زنند. عزت نفس ربطي به استبداد راي و خودكامگي كه امري است منفي ندارد، افرادي كه استبداد راي دارند بدون مشورت با ديگران دست به اقدام مي زنند اما افراد عزت مند، نظر خواهي از ديگران را در سرلوحه تصميمات خود قرار مي دهند، ولی تصميم نهايي را برمبناي اصول خود اتخاذ مي‌كنند و دنباله رو ديگران نيستند
- سريع و با اطمينان عمل مي كنند.
- مسؤوليت پذير هستند؛ مسئوليت كارهاي خويش را خود بر عهده مي گيرند و فرافكني نمي‌كنند. كارهاي خود را به گرده ديگران نمي اندازند. وقتي مسئوليت كاري را پذيرفتند با تمام وجود براي به ثمر رساندن آن تلاش مي كنند.
- به پيشرفت هايشان افتخار مي كند؛ هنگامي كه از پيشرفت هايش، تعريفي به ميان مي‌آيد ، با مسرّت تصديق مي كنند و از اين بابت احساس رضايتمندي مي نمايند و از خداوند به خاطر چنين دست آوردهايي سپاسگزارند.
- به چالش هاي جديد مشتاقانه رو مي آورد؛ بدون ترس و دلهره دنبال موقعيت هاي كاري جديد مي رود. مشاغل نا آشنا، آموزش ها و فعاليت هاي جديد ، توجهش را جلب مي كند و با اطمينان و اتكاء به نيروهاي دروني ، خود را درگير آنها مي كند.
- دامنه وسيعي از هيجانات و احساسات را نشان مي دهد؛ مي تواند قهقهه بزند، بخندد ، فرياد بكشد و گريه كند. به گونه اي ناخود آگاه ، محبتش را بروز مي دهد و به طور كلي هيجانات طبيعي خود را ابراز مي‌كند، بي آنكه از بروز آنها خجالت بكشد.
- ناكامي را به خوبي تحمل مي كند؛ هنگام روبه رو شدن با ناكامي ها ، مي تواند واكنش هاي گوناگوني نظير شكيبايي، خنديدن به خود، بلند حرف زدن و ... از خود نشان دهد و قادر است از آنچه كه موجب ناكامي اش شده ، سخن بگويد.
- مي تواند خود را محاكمه كند؛ با شجاعت تمام گاهي خود را به محكمه مي كشاند و به نقايص و اشتباهات خود اقرار مي نمايد، بي آنكه احساس ضعف نمايد ؛ چرا كه مي داند اقرار به خطا اولين گام در رفع خطاست و انكار خطا نتيجه اي ندارد جز تكرار دوباره آن.
- احساس مي‌كند مي تواند ديگران را تحت تاثير قرار دهد و از نفوذي كه بر افراد خانواده و دوستان دارد ، مطمئن است و مي داند كه به خاطر شايستگي هاي باطني مي تواند ديگران را تحت تاثير قرار دهد.

عزت نفس از دو بخش مهم تشکيل مي شود :

1- باور خودتوانمندي به معناي داشتن اطمينان به توانائي فکر کردن . درک کردن . آموختن . انتخاب کردن و تصميم گيري براي خود .

2- احترام به خود يا داشتن حرمت نفس به معناي ارزش براي خود يعني آن که به خود حق بدهيم که زندگي کنيم و شاد باشيم .

عزت نفس يک نياز اوليه براي انسانهاست . چون فکرکردن لازمه زندگي موفق است و اين انديشه و فکر به ما امکان مي دهد که قدرت تصميم گيري هر انسان بستگي به ميزان عزت نفس او دارد بنابراين نقش عزت نفس در زندگي انسان بسيار مهم وچشمگير مي باشد .

 

اعتماد به نفس : اعتماد به نفس از نتايج عزت نفس و برآيند آن بشمار مي‌آيد، و به معني باور و قبول خود و توانايي هاي خود با در نظر گرفتن نقاط قوت و ضعف است. فردي كه اعتماد به نفس خوبي دارد مي تواند حتي نسبت به خود انتقاد كند توانمندي ها و ناتواني هاي خود را بشناسد و براي رفع نقص هاي خود تلاش كند؛ بعضا حتي مي تواند با خود هم شوخي كند و نسبت به ضعف خود بخندد.
در تعريف جامعى از اعتماد به نفس آمده است كه اعتماد به نفس يعنى خود را باور داشتن، باور به توانايى و قابليت خود در عمل كردن، اطمينان به توانايى خود در دنبال كردن فعاليت‏ها و ثابت قدم بودن، باور به توانايى خود در عبور از موانع، باور به توانايى خود برای درخواست راهنمایی از ديگران در مواقع لزوم، باور به توانايى خود در ايجاد ارتباطى معنادار و محبت‏آميز با ديگر انسان‏ها، باور به توانايى خود در يافتن عشق، تفاهم، مهر و شفقت در هر موقعيتى به خصوص در مواقع دشوار و بالاخره باور به وجود خود به عنوان اشرف مخلوقات كه روح الهى در او دميده شده است و او خليفه و جانشين خدا در روى زمين مى ‏باشد. اعتماد به نفس يعني علاوه بر اين كه انسان خودش را مثبت ارزيابي مي كند و به اين باور هم رسيده است كه توان كافي براي انجام كارهايش دارد و مي تواند از توانمندي هاي خود به خوبي در جهت نيل به اهدافش استفاده كند. به عبارت ديگر خود را باور كرده و توانمندي هاي خود را به صورت واقع بينانه ارزيابي مي‌كند و در هر شرايطي مي تواند از اين توانمندي ها به خوبي استفاده كند و هيچ گاه شكست ها موجب تغيير اين باورها نسبت به خودش نمي شود، بلكه شكست ها را به خوبي تحليل و سپس به عنوان سكوي پرش براي دستيابي به اهداف خود از آن استفاده مي كند.

 

روش هاي عملي براي تقويت عزت نفس فرزندان


1 ـ نخستين گام را براي تقويت عزت نفس فرزندتان هم اكنون برداريد : اسمي نامناسب براي فرزند خود انتخاب نكنيد كه يك عمر مايه ي ناراحتي و سرافكندگي شود.
2 ـ هر روز فرزند خود را در آغوش بگيريد .
3 ـ همواره خوبي ها نقاط قوت و ويژگي هاي مثبت را در فرزند خود جست وجو كنيد .
4 ـ به حرف و درد دل هاي فرزند خود خوب گوش دهيد . حرف او را قطع يا جمله هايش را كامل نكنيد . به همه ي حرف هاي او و احساسي كه در آن ها نهفته است توجه كنيد.
5 ـ وقتي فرزندتان نياز به آرامش دارد نگران نباشيد كه موهايتان آشفته يا لباس هايتان چروك شود . اهميت قائل شدن براي فرزندتان سبب مي شود تا بتوانيد رابطه اي صميمانه و عاطفي با او برقرار كنيد. اين يكي از پايه هاي تقويت عزت نفس فرزند شماست .
6 ـ به خواب هاي آشفته فرزندتان ـ كه براي شما بازگو مي كند خوب گوش بدهيد .
7 ـ براي اسباب بازي هاي مورد علاقه ي فرزندتان ارزش قائل شويد .
8 ـ همواره به فرزند خود فرصت ديگري بدهيد تا خطا و اشتباهش را اصلاح كند .
9 ـ وقتي فرزندتان خردسال است هر كاري داريد كنار بگذاريد هر شب او را به رختخوابش برده و برايش قصه بگوييد .
10 ـ هنگام بازي كردن با فرزند خود او را درنظر بگيريد و به حرفش گوش بدهيد تا دريابيد كه نظرش درباره ي خودش و شما چيست .
11 ـ موفقيت هاي فرزند خود راـ هر چند كوچك و ناچيز ـ بستاييد .
12 ـ عادت نكنيد كه فرزند خود را با فرزند ديگران مقايسه كنيد .
13 ـ تا آن جا كه ممكن است شرايطي پيش نياوريد كه به فرزندتان بگوييد : « اگر نكني واي به حالت ! »
14 ـ برخي كتاب هاي مورد علاقه ي شما ممكن است براي فرزندتان جالب و قابل فهم باشد آن را براي او بازخواني كنيد .
15 ـ اجازه دهيد فرزند شما كودك نوزادتان را كمي بغل كرده او را ناز و نوازش كند .
16 ـ اگر هنوز فرزند خردسال شما خودش را خيس مي كند و قادر به استفاده از دستشويي نيست كاري نكنيد كه او احساس كند بچه ي بدي است .
17 ـ برخي اوقات پاي تلويزيون بنشينيد و برنامه هاي مورد علاقه ي او را همراه كودكتان تماشا كنيد .
18 ـ وقتي براي فرزندتان قصه يا افسانه اي تعريف مي كنيد كه آن را دوست دارد بكوشيد نام فرزند خود را روي شخصيت هاي مثبت يا قهرمان آن قصه يا افسانه بگذاريد.
19 ـ به فرزندتان نگوييد : « تو ديگر بزرگ شده اي نبايد بچگي كني . »
20 ـ فرزندتان را وادار به كارهايي نكنيد كه از آن ها هراس دارد .
21 ـ وقتي فرزندتان با شما صحبت مي كند حتما پاسخش را بدهيد يكي از ارزشمندترين هديه ها اين است كه وقت خود را در اختيار او بگذاريد. ناديده گرفتن حرف ها و درد دل هاي فرزندتان سبب مي شود كه او احساس كند فرد بي ارزش و بي مقدار است .
22 ـ افراد را از سر اجبار مجبور به انجام كاري نكنيد . .
23 ـ به فرزندتان ياد دهيد بعد از خوردن غذا شكرگزار نعمت هاي خداوند باشد .
24 ـ با كمك فرزندتان دانه اي بكاريد يا گياهي برويانيد .
25 ـ در اواخر زمستان با فرزندتان نخستين نشانه هاي بهار را جست و جو كنيد . (برانگيختن حس كنجكاوي فرزندتان براي درك شگفتي هاي طبيعت ) 
26 ـ وقتي در سفر هستيد به فرزندتان تلفن كنيد و بگوييد دلتان برايش تنگ شده است .
27 ـ همواره اين بينش را به فرزندتان القا كنيد « مي دانم كه تو از عهده ي انجام دادن آن برمي آيي . »
28 ـ هرگاه خطايي از شما سر زد از فرزندتان عذرخواهي كنيد .
29 ـ به اين نكته ي مهم توجه كنيد كه چگونگي رفتار والدين با يكديگر به اندازه ي نحوه ي رفتار آنان با فرزندشان اهميت دارد.
30 ـ با دادن مسئوليت كارهاي عادي روزانه به فرزند خود او را فردي مسئوليت پذير بار آوريد . (مثل آب دادن به گلدان )
31 ـ همراه فرزندتان دعا و نيايش كنيد .
32 ـ اگر فرزندتان گوشه گير و خجالتي است و در جمع احساس راحت بودن نمي كند در حضور ديگران برايش احترام قائل شويد و در خلوت در آغوشش بگيريد.
33 ـ به ياد داشته باشيد هيچ بچه اي نبايد با احساس زيادي بودن و سر بار بودن زندگي كند .
34 ـ در حضور فرزندتان از موفقيت هاي او براي ديگران تعريف كنيد .
35 ـ به فرزندتان ياد بدهيد كه با ادب و با نزاكت باشد . ادب و نزاكت سبب مي شود كه او در اجتماع عزت نفس بيشتري داشته باشد.
36 ـ نگذاريد فرزندتان به بازي هاي ويدئويي يا رايانه اي خشونت آميز رو آورد .
37 ـ اگر قرار است اتفاق مهمي (چه خوب چه بد) در خانواده رخ دهد صبر نكنيد تا آخرين دقيقه خبر آن را به فرزندتان بدهيد. اگر جز اين باشد او احساس مي كند كه وجودش در خانواده اهميتي ندارد.
38 ـ از به كار بردن كلمه ها و عبارت هاي توهين آميز (مانند : گوساله ! يا تو به هيچ دردي نمي خوري ) خطاب به فرزندتان جدا خودداري كنيد.
39 ـ تا آن جا كه امكان دارد در مسائل و مشكلات مربوط به روابط خواهرها و برادرها دخالت نكنيد . معمولا خود آنان مسائل شان را بهتر حل مي كنند.
40 ـ حريم خصوصي و امور شخصي فرزند خود را محترم شماريد .
41 ـ در روز جشن نيكوكاري يا جشن عاطفه ها همراه فرزندتان براي كمك برويد .
42 ـ به فرزندتان كمك كنيد تا از تغييرات جسمي اي كه در دوران نوجواني و جواني در او ايجاد مي شود آگاه باشد.
43 ـ مراقب باشيد كه استفاده از رايانه بخش عمده اي از وقت و زندگي فرزند جوانتان را نگيرد تا او را از داشتن زندگي فعال و اجتماعي بازدارد. و به فردي منزوي و محروم از حضور در جمع همسالان تبديل كند.
44 ـ در پايان هر سال همراه با فرزندتان كاميابي ها و دستاوردهاي فردي و خانوادگي دوازده ماه گذشته را مرور و ارزيابي كنيد.
45 ـ سعي نكنيد در رفتار بينش يا لباس پوشيدن فرزند جوانتان الگويش شما باشيد .
46 ـ فرزند خود را با پوشش و سر و وضع مناسب روانه ي مدرسه كنيد .
47 ـ به فرزندتان اجازه دهيد تا با شما در برنامه ريزي براي بهبود امور جاري خانه و خانواده هم فكري كنند .
48 ـ به فرزندتان نشان دهيد كه چگونه وظايف و تكاليف بزرگ را به مراحل يا اجزاي كوچك تر تقسيم كند و آن ها را يك به يك (قدم به قدم ) انجام دهد تا از دشواري كار كاسته شود.
49 ـ براي واداشتن فرزندتان به انجام كاري به او رشوه ندهيد . اين ابزار مناسبي براي ايفاي نقش مادر يا پدر بودن نيست .
50 ـ به انديشه ها ايده ها و نظرهاي فرزندتان بي اعتنا نباشيد و آن ها را بي اهميت و ناچيز نشماريد .

تعداد بازدید: 1247
آخرین ویرایش: پنجشنبه 15 آبان 1393 ساعت '10:53